Oświetlenie HQI z użyciem lamp o kształcie elipsoidalnym (żarówki) z trzonkiem E-27

 

    Oryginalne lampy HQI przeznaczone do celów akwarystycznych posiadają przeważnie żarnik o trzonku Rx7s. Na tej bazie opierają się często projekty dotyczące wykonanie oświetlenia akwarium we własnym zakresie.

Użycie lamp elipsoidalnych niesie za sobą kilka istotnych korzyści.

 

1. Lampy elipsoidalne pracują w otwartych oprawach w przeciwieństwie do żarników, które wymagają opraw bryzgoszczelnych. W związku z czym klosze do lamp HQI o kształcie żarówki są tańsze.
2. Żarniki 150W wymagają użycia kloszy do lamp halogenkowych 500W. Żarniki HQI są o 1cm dłuższe od żarnika halogenkowego 500W. Przerobienie oprawek halegenkowych jest bardzo kłopotliwe. Biorąć pod uwagę fakt, że lampy HQI mają bardzo wysoki prąd rozruchowy a klosz w całości wykonany jest z aluminium występuje istotne ryzyko porażenia prądem elektrycznym (zdaniem autora najważniejszy argument).
3. Klosze do lamp HQI elipsoidalnych są wykonane z aluminium. Umieszczenie elektroniki poza kloszem powoduje, że jest on bardzo lekki a co za tym idzie łatwy przy manipulacjach np. podnoszenie, opuszczanie, zdejmowanie, konserwacje, naprawy.
4. Klosze do lamp halogenkowych ze względu na kształt przeważnie mocuje się na stałe do ściany za akwarium. Kształt kloszy do lamp HQI o kształcie żarówki umożliwia powieszenie ich na mocowaniu do sufitu - bardzo poręczne i estetyczne.

Szczegóły dotyczące lamp HQI używanych przez autora znajdują się na stronie moje akwarium/wyposażenie.

Klosze

    Duży wybór kloszy aluminiowych o właściwych kształtach i rozmiarach posiada w swojej ofercie firma Brilux - http://www.brilux.pl/. Autor użył modelu XF-38. Należy pamiętać, że znajdująca się w modelu oprawka z trzonkiem E27 jest wykonana z plastiku i jest przeznaczona na żarówki do 60W w związku  z czym należy ją wymienić.

W związku z wysokim napięciem przy zapłonie lub ponownym zapłonie na gorąco należy stosować oprawy odporne na wysokie napięcie.

Autor użył opraw metalowych z wkładem ceramicznym dostępnych w każdym sklepie elektrycznym. Oprawy te posiadają na zewnątrz gwint i można dokupić kołnierze metalowe nakręcane na zewnątrz oprawki. Ułatwia to znakomicie montaż oprawki w naszym kloszu.

Mocowanie klosza do ściany jest przewidziane w zestawie części do klosza za pomocą plastikowego elementu, który jednocześnie służy do regulowania wysokości zawieszenia klosza na akwarium jak na zdjęciu. Powyżej klosza, na kablu zamocowano ogniwo od łańcucha (cynkowane), która służy do podnoszenia klosza przy manipulowaniu w zbiorniku. Całość wisi na haku umocowanym w suficie.

    Klosze zawiesza się przeważnie 15-20cm nad akwarium. W celu zmniejszenia strat autor zawiesił klosze 7 cm nad 3mm szybą. Układ ten działa od 1,5 roku nie powodując pękania szyb. Trochę nagrzewa się więcej woda latem ale klosz zawsze można podnieść.

Kable

Kable powinny być odpowiednio grube. Autor użył kabli o przekroju  1.5mm2.

Należy pamiętać oby wszelkie połączenia elektryczne wykonać starannie gdyż w przeciwnym wypadku będę się one grzały co może grozić uszkodzeniem układu i pożarem.

    W wykonaniu lamp HQI elektronikę umieszcza się poza kloszem. Przeważnie jest to szafka pod akwarium. Istnieje problem maksymalnej odległości pomiędzy lampą a zapłonnikiem i statecznikiem. Zaleca się umieszczanie zapłonnika bliski lampy a statecznika w odległości do 1,5m od lampy. Autor użył oryginalnego zastawu elektroniki firmy Thorn i umieścił zarówno zapłonnik jak i dławik pod akwarium. Ponieważ akwarium oświetlają trzy lampy 150W odległość pomiędzy lampami i elektroniką jest różna i wynosi od 1,5m do 3m. Pomimo tak dużej odległości lampy pracują prawidłowo i nie zauważono w czasie 1,5 roku eksploatacji wpływu odległości elektroniki od lampy na pracę zestawu.

Kable idące od kloszy nie połączono bezpośrednio do elektroniki. Po drodze, przy akwarium, wykonano gniazdka połączone z elektroniką lamp. Na końcu kabli od kloszy wykonano wtyczki. W ten sposób istnieje łatwa i szybko metoda całkowitego demontażu klosza np. w celu konserwacji czy naprawy co nie zdarza się zbyt rzadko. 

 

Elektronika

    Jak wspomniano wcześniej użyto oryginalnego zestawu Thora. Można jednak kupić oddzielnie tanie polskie elementy. Dobrze pracuje statecznik STS 150W do lamp sodowych oraz zapłonnik elektroniczny SUZ-M212. Schemat połączeń znajduje się zarówno na stateczniku jak i na zapłonniku. Całość należy umieścić w miejscu zamkniętym, niedostępnym dla dzieci. Ponieważ statecznik wydziela duże ilości ciepła szafka powinna mieć duże otwory wentylacyjne.

Czasami zdarza się przerwa w dostawie prądu trwające kila sekund czy minut. Powoduje to, że lampa nie zdąży ostygnąć po wyłączeniu i nie zapali się. Zapłonnik po kilku minutach przestaje podawać wysokie napięcie potrzebne do zapłonu i lampa pozostaje nie włączona. Jeżeli jest ktoś w domu wystarczy wyjąć wtyczkę z prądu, odczekać 15 minut i włączyć ponownie. Czynność tę można zautomatyzować używając kawałka automatyki jak na zdjęciu. Należy ustawić opóźnienie na 20 minut. Po ponownym załączeniu prądu układ poda prąd na lampy dopiero po 20 minutach co umożliwi ostygnięcie lamp.

 

 

 

Uwagi eksploatacyjne

    Zdarza się po pewnym czasie eksploatacji, że lampa nie zapali się. Należy wtedy zdjąć klosz i przyjrzeć się oprawce w środku. czasami należy dogiąć blaszki w środku oprawki, dobrze jest też popsikać płynem W-40.

    Lampy HQI emitują dużo ciepła. Dobrze jest mieć dobrą wentylację grawitacyjna w pokoju.

Cena wykonania jednego zestawu HQI 150W

Lampa 100-140zł.
Klosz 60z.ł
Oprawka z trzonkiem E27 6zł.
Kable 2X1,5mm2 1,5zł. za metr
Gniazdko hermetyczne 9zł.
Wtyczka (2szt.) 7zł.
Statecznik STS 150 30zł.
Zapłonnik SUZ-M212 25zł.