Drogi transportu wody i gazów u roślin wodnych - część 1.

 Publikacja ta obejmuje ewolucję niezbędnych przystosowań roślin wyższych do życia w środowisku wodnym, które to środowisko oferuje zróżnicowane warunki rozwoju i wzrostu w porównaniu do środowiska lądowego, w którym rośliny okrytonasienne przypuszczalnie rozwinęły się (OKRYTONASIENNE, okrytozalążkowe, najwyżej zorganizowana grupa roślin; podgromada roślin nasiennych wytwarzających zalążki w zalążni słupka kwiatowego; po procesie podwójnego zapłodnienia z zalążków powstają nasiona okryte owocnią; dzielą się na 2 klasy roślin: dwuliścienne i jednoliścienne; dominują we wszystkich siedliskach lądowych).
Proces ewolucji roślin okrytonasiennych w środowisku lądowym zakończył się powodzeniem. Pierwsze odkryte skamieniałości okrytonasiennych datowane są na co najmniej 130 milionów lat a podczas kolejnych 40 milionów lat powstało większość współczesnych nam rodzin tej grupy najwyżej zorganizowanych roślin. Następne 20 milionów lat wystarczyło aby okrytonasienne stały się najliczniejszą grupą roślin na ziemi. Stan ten trwa do czasów współczesnych a liczbę gatunków okrytonasiennych szacuje się na 300 000 gatunków. Należy do nich wiele roślin spotykanych na co dzień takich jak drzewa, krzaki, rośliny kwiatowe a nawet trawy.

    Mała grupa okrytonasiennych, która stanowi mniej niż 5% wszystkich gatunków, całkowicie lub częściowo zasiedliła środowisko wodne. Pierwsze wodne rośliny okrytonasienne pojawiły się około 80 milionów lat temu. Do czasów obecnych rozwinęło się wiele form, które w wielu przypadkach zatraciły podobieństwo do ich lądowych przodków. Jednakże pogląd, że wodne rośliny okrytonasienne są zaawansowaną grupą, która wyewoluowała bezpośrednio od ich lądowych przodków może być mylny. Współczesna nauka umieszcza lilie wodne oraz rośliny z rodzaju rogatek (Ceratophyllum) na samym początku historii okrytonasiennych a w niektórych przypadkach nawet przed podziałem okrytonasiennych na dwuliścienne i jednoliścienne. Natomiast trudno sobie wyobrazić aby rośliny bagienne i ziemnowodne nie ewoluowały bezpośrednio od swoich lądowych przodków. Środowisko przejściowe pomiędzy wodnym a lądowym oferuje roślinom najlepsze warunki do rozwoju. W rzeczywistości w środowisku lądowych tempo wzrostu roślin jest często limitowane dostępnością wody.

    Możemy podzielić współczesne rośliny wodne na dwie grupy: żyjące w całkowitym zanurzeniu (submersyjne) oraz rośliny ziemnowodne (emersyjne). Rośliny submersyjne nie mogą dobrze rozwijać się poza środowiskiem wodnym. Przykładami takich roślin są gatunki z rodzaju Aponogeton i Cabomba. Wyciągnięte z wody szybko wysychają i obumierają. Ta grupa roślin zasiedla przeważnie płytkie jeziora i strumienia gdzie nie rzadko dominuje wśród flory. W morzach, głębszych jeziorach i rzekach dominacja roślin submersyjnych została mocno ograniczona w ostatnich 50 latach w związku ze zjawiskiem eutrofizacji  (Eutrofizacja jest to proces gromadzenia się materii organicznej, spływającej w ściekach komunalnych i przemysłowych, w jeziorach (lub ogólnie w środowisku) w tempie przekraczającym jej zasymilowanie). Wolno pływające glony szybko namnażają się korzystając z dużych ilości dostępnego azotu i fosforu. Ich biomasa znacznie redukuje ilość światła docierającego do roślin zasiedlających dno.

Rośliny ziemnowodne  mogą dobrze się rozwijać przez pewien czas częściowo zanurzone w wodzie. Gatunki te zasiedlają brzegi rzek i strumieni. Można spotkać je również w zbiornikach okresowo wysychających. Wegetują one częściowo zanurzone wodzie w części korzeniowej i dolnej łodygi a częściowo wynurzone w górnej części. Często są one całkowicie zalewane w porze deszczowej oraz całkowicie wynurzone w porze suchej. Typowymi przedstawicielami takich roślin są gatunki z rodzaju Echinodorus i Cryptocoryne.

Na podstawie publikacji Ole Pedersena by Fisherfisher