Filtracja w akwarium - część2 "Filtracja chemiczna"

Zanieczyszczenia organiczne.

    Rozmaite substancje takie jak: białka, kwasy aminowe, związki fenolu, feromony oraz inne produkty przemian metabolicznych są stale uwalniane przez ryby do środowiska wodnego naszego akwarium. Substancje te rozpuszczają się w wodzie stąd ich nazwa DOC (dissolved organic carbon) czyli rozpuszczony organiczny węgiel. Jeżeli stężenie DOC w akwarium wzrośnie zdrowie naszych ryb jest zagrożone.

Badania laboratoryjne wskazują, że wysoki poziom DOC jest powiązany ze zmniejszonym poziomem żerowania ryb, wolniejszym wzrostem, spadkiem płodności, obniżeniem aktywności układu immunologicznego oraz masowym rozwojem patogenów w wodzie. Uważa się, że wiele problemów zdrowotnych ryb, uważanych jako skutek wysokiej zawartości azotanów, w rzeczywistości jest następstwem wysokiego stężenia DOC (azotany są nieorganicznym związkiem).

Choć poziom DOC w akwarium może być utrzymywany na niskim poziomie poprzez codzienną 50% wymianę wody w akwarium to jednak niewielu akwarystów byłoby w stanie podołać takiej dyscyplinie w długoterminowym okresie. Praktyczną metodą pozbycia się DOC z akwarium jest chemiczna filtracja poprzez węgiel aktywny lub stosowanie odpieniaczy.

Filtracja poprzez węgiel aktywny usuwa DOC przez absorpcję. Gdy woda przepływa poprzez węgiel aktywny, DOC są wchodzą w kontakt z granulkami węgla, przez które są wiązane. Proces ten zachodzi tylko na powierzchni granulek węgla - nie jest to proces chemicznego wiązania. Niektóre cząsteczki DOC są absorbowane bezpośrednio przez węgiel a niektóre są wiązane chemicznie przez inne związki chemiczne, które wcześniej uległy obsorbcji przez węgiel. Kiedy powierzchnia węgla aktywnego zostanie nasycona cząsteczkami DOC należy wymienić wkład węglowy.

Wiele rodzajów węgla jest sprzedawanych z przeznaczeniem do akwarium ale tylko niektóre są w stanie wyłapywać cząsteczki DOC w wodzie. Najlepszym wyborem jest wysokiej jakości, granulowany węgiel aktywny (zwany w skrócie GAC od nazwy angielskiej). Jest to węgiel, który został odgazowany w wysokiej temperaturze, bliskiej 1000⁰ C. Odgazowywanie zwiększa powierzchnię granulek węgla powiększając przez to pojemność absorpcyjną.

    W filtrze węgiel należy zawsze umieszczać po wkładach do filtracji mechanicznej tak, aby uniknąć szybkiego zapchania się granulek węgla. Gruba warstwa węgla działa zawsze efektywniej niż cieńsza o tej samej powierzchni. Im mniejsze granulki węgla tym większą pojemność absorpcyjną on posiada. Niestety, nie można zwiększyć pojemności obsorbcyjnej dużych granulek poprzez potłuczecie ich na mniejsze elementy ponieważ nowo odsłonięte części węgla nie były aktywowane. Używanie sproszkowanego węgla też nie jest wskazane ponieważ obniża on znacznie przepływ wody przez filtr.

Jeżeli używamy gotowych cartridgy z węglem do filtra to należy mieć świadomość, że zawierają one tylko około 20% zalecanej ilości GAC. Najprostszą metodą w takim przypadku jest nacięcie cartridga i dosypanie węgla. Nie zaleca się stosowania wkładów węglowych na wylotach filtrów podżwirowych gdyż obniżają znacznie przepływ wody.

Odpieniaczy używa się zwykle w akwariach morskich ale sprawdzają się one również w akwariach słodkowodnych.  Jedyna różnica polega na tym, ze w akwarium słodkowodnym po założeniu zbiornika należy trochę poczekać zanim odpieniacz zacznie działać.

Węgiel aktywny i odpieniacze usuwają z wody również inne szkodliwe substancje jak siarczek wodoru, który jest produktem ubocznym procesów beztlenowych zachodzących w podłożu. Odpieniacze usuwają również zawiesinę z wody oraz unoszące się w toni wodnej glony i bakterie.

O ile węgiel i odpieniacze usuwają z wody wiele toksycznych substancji to jednak w tym samym czasie usuwają one również środki lecznicze. Dlatego należy jej wyłączyć podczas kuracji leczniczych.

Od tłumacza - w Polsce nie jest popularne używania odpieniaczy w słodkowodnych akwariach, Jednakże w w ostatnim czasie pojawiły się odpieniacze do oczek wodnych. Ich wadą jest wysoka cena. Należy również pamiętać, że węgiel aktywny usuwa z wody wiele niezbędnych mikroelementów w tym żelazo.

Na podstawie publikacji Stevena M. Meyer by Fisherfisher