Filtracja w akwarium - część 1 "Filtracja mechaniczna"

    Dla organizmów zamieszkujących nasze akwarium dobre zdrowie jest równoznaczne z dobrą jakością wody. Z kolei system filtracji w zbiorniku jest najważniejszym czynnikiem warunkującym dobrą jakość wody w akwarium. Szacunkowo, ponad 80% problemów zdrowotnych naszych ryb związanych jest  bezpośrednio z niewłaściwą filtracją zbiornika. Chociaż naprawdę zła jakość wody, jak np. wysoki poziom amoniaku, szybko może zabić ryby to jednak większość problemów z parametrami wody jest bardziej subtelna. Stopniowo pogarszająca się jakość wody powoduje stres u ryb. Poziom stresu może być za niski aby spowodować natychmiastowe stany chorobowe ale chroniczny stres w dłuższym okresie czasu powoduje pogorszenie stanu zdrowia organizmów zamieszkujących nasze akwarium. Dla przykładu, niskie stężenie tlenu w wodzie, choć wystarczające aby utrzymać ryby przy życiu, powoduje przyspieszenie oddechu i częstotliwości uderzeń serca na minutę oraz powoduje zmiany chemiczne we krwi. Prowadzi to do zahamowania wzrostu, spadku płodności a ostatecznie do przedwczesnej śmierci. Chroniczny stres czyni ryby podatnymi na infekcje bakteryjne i grzybicze oraz choroby pasożytnicze, które w dobrych warunkach, są w stanie same zwalczać.

Właściwy system filtracji zbiornika oraz jego dobra pielęgnacja minimalizuje, a nawet całkowicie eliminuje, chroniczny stres. Aby lepiej zilustrować korelację pomiędzy filtracją a zdrowiem ryb przeanalizujemy trzy podstawowe typy zanieczyszczeń, które gromadzą się w akwarium oraz systemy filtracji, które usuwają je z akwarium.

Detrytus

Jest wiele źródeł powstawania detrytusu w akwarium: niezjedzone resztki pożywienia dla ryb, odchody ryb i innych zwierząt, materiał komórkowy ryb i roślin (łuski ryb, obumarłe liście itp.). Część z tych materiałów tworzy zawiesinę w wodzie powodując jej zmętnienie. Większe cząsteczki osiadają na dnie zbiornika i tylko poruszone przez nas lub ryby podnoszą się z dna.

Poza aspektami estetycznymi, zmętnienie wpływa niekorzystnie na ryby i rośliny. Powoduje ono stres, który obniża zdolność ryb do obrony przed organizmami chorobotwórczymi, które są naturalną częścią środowiska naszego akwarium. Unoszące się w odzie cząsteczki podrażniają skrzela ryb co prowadzi do powstawania obrzęków. To z kolei wiąże się z problemami z oddychaniem i czyni skrzela podatnymi na inwazję pasożytów. Osad na roślinach redukuje zdolność do pochłaniania światła i utrudnia wymianę gazową. W ostatecznością delikatniejsze rośliny zaczynają gnić. Na końcu należy dodać, ze zmętnienie wody może spowodować rozwój patogenicznych bakterii w akwarium.

    Chociaż codzienna 25% podmiana wody połączona z odmulaniem dna ochroniłaby nas przed zmętnieniem wody to jednak niewielu akwarystów byłoby w stanie podołać takiej dyscyplinie w długoterminowym okresie. Ponadto, częsta wymiana wody jest niekorzystna dla niektórych ryb.

    Najlepszym sposobem  walki z detrytusem jest właściwy system filtracji mechanicznej, który usuwa go poprzez nieustanną cyrkulację wody w zbiorniku przez wkłady do filtracji mechanicznej takie jak wata polipropylenowa, włóknina filtracyjna,  gąbki filtracyjne, włókna filtrujące czy ziemia okrzemkowa. Wkłady te różnią się wielkością cząsteczek, jakie mogą efektywnie wyłapywać, kosztem, długością okresu użytkowania. Z jednej strony mamy gruboziarniste gąbki, które zatrzymują duże zanieczyszczenia a z drugiej strony filtry okrzemkowe, które zatrzymują najmniejsze drobiny. W praktyce filtrów okrzemkowych używa się tylko przez kilka godzin na dobę i nie są one popularne w Polsce. Używa się ich do oczyszczania wody w basenach.

Zdolność wkładów filtracyjnych do wychwytywania zanieczyszczeń z wody warunkowana  jest przez powierzchnię wkładu, wielkość por we wkładzie, kształt powierzchni filtrującej oraz poprzez  jego chropowatość. Wkład, który zatrzymuje małe drobiny zanieczyszczeń szybko się zatyka i wymaga częstej wymiany. Lepiej jest używać wkładów o większej porowatości jak np gąbki filtracyjne czy włókna filtrujące. Z biegiem czasu wkłady te zaczynają zatykać się większymi zanieczyszczeniami co daje im zdolność do wychwytywanie drobniejszej zawiesiny. Kiedy przepływ wody w filtrze ulegnie znacznemu zmniejszeniu należy wkłady wypłukać lub wymienić.

O ile nasze akwarium nie wymaga specjalnej metody filtracji, wybór systemu filtracji i wkładów filtracyjnych w dużym stopniu zależy od naszego gustu. Jednakże jest kilka kwestii, które należy rozważyć. Im większa powierzchnia, przez którą przepływa woda tym lepszą zdolność do wychwytywania zanieczyszczeń dany wkład posiada. Poza tym,  wkłady takie wolniej się zapychają a co za tym idzie wymagają rzadszego czyszczenia.  Należy także pamiętać że, grubość wkładu filtracyjnego również poprawia zdolność do wychwytywania zanieczyszczeń. Ponieważ nie jesteśmy w stanie wyczyścić dokładnie stosowanych wkładów z biegiem czasu ich zdolności filtracyjne również ulegają poprawie.

Kolejnym ważnym czynnikiem, który należy wziąć pod uwagę jest moc filtra, która warunkuje szybkość przepływu wody.

Czyli dla akwarium 50l filtr zewnętrzny powinien zapewnić przepływ wody na poziomie 200 do 300 litrów na godzinę. Kiedy wybieramy wśród filtrów o tej samej mocy należy zwrócić uwagę aby posiadał on jak najwięcej miejsca na wkłady filtracyjne.

Na podstawie publikacji Stevena M. Meyer by Fisherfisher