Glony w akwarium roślinnym - fosfor jako czynnik limitujący rozwój roślin.

    Niniejszy artykuł jest oparty o badania przeprowadzone przez dwóch Kanadyjczyków Paula L.Sears'a oraz Kevina C.Conlin'a. Przedstawili oni w swojej pracy doświadczenia jakie przeprowadzili w zakresie czynników limitujących rozwój glonów w akwarium. Ponieważ opis i wyniki doświadczeń są szeroko i szczegółowo przedstawione autor tłumaczenia celowo pominął tą część publikacji i przedstawił  wnioski oraz zalecenia dla uprawy roślin wodnych.

Wnioski

    Pomimo braku możliwości zachowania warunków laboratoryjnych przy przeprowadzaniu doświadczeń oraz niemożności stałego pomiaru poziomu fosforu w zbiornikach doświadczalnych przeprowadzone eksperymenty dostarczyły niepodważalnych dowodów popierających hipotezę, że rozwój wszystkich gatunków glonów (włączając cjanobakterie) może być efektywnie kontrolowany w zbiorniku roślinnym poprzez zapewnienie, aby fosfor była czynnikiem limitującym rozwój roślin.

Od tłumacza - w akwariach z obsadą ryb fosfor jest makroelementem, którego w akwarium często jest w nadmiarze w stosunku do potrzeb roślin. Przeprowadzone przez autorów badania wykazały, że w przeciwieństwie do innych makro i mikroelementów, nawet niewielki nadmiar fosforu może prowadzić do rozwoju glonów w akwarium. Biorąc pod uwagę stężenie makro i mikroelementów w akwarium autorzy eksperymentu postulują, aby ograniczyć poziom fosforu w zbiorniku tak aby jego zawartość byłą trochę poniżej optymalnej wartość. Rośliny wyższe zdecydowanie lepiej radzą sobie z niedoborem fosforu niż glony. Dlatego ograniczenie dostępu glonów do fosforu stanowi czynnik umożliwiający kontrolę ich wzrostu - fosfor jako czynnik limitujący rozwój roślin. Doświadczenie wykazały również, że nadmiar fosforu przy jednoczesnym niedoborze azotu prowadzi do rozwoju cjanobakterii.

Zalecenia

    Roślinny nie mogą rosnąć bez dostępu do fosforu. Jednakże, aby utrzymywać populację glonów na relatywnie niskim pułapie poziom fosforu w kolumnie wody należy zminimalizować. W celu uzyskania takiego efektu trzeba przestrzegać następujących zasad:

1. Należy utrzymywać w akwarium niewielki nadmiar światła, CO₂, azotu, potasu oraz mikroelementów aby umożliwić roślinom zużycie całego fosforu dostępnego w kolumnie wody w akwarium. Autorzy zalecają następujące parametry:

 20-60 lumenów/litr natężenia światła (około 2-4W światła jarzeniowego na 3,5l wody), 12h/dzień
10-15ppm CO₂
3-5ppm NO3
0.1ppm Fe
6.5-7.0 pH

   W handlu dostępne są testy do pomiaru fosforu, azotanów i niektórych mikroelementów, w tym żelaza. Na podstawie tych pomiarów możemy wnioskować o stężeniu pozostałych składników pokarmowych w akwarium. Dostępne w handlu nawozy mogą nie pokrywać zapotrzebowania roślin na poszczególne mikroelementy dlatego czasami konieczne jest dodatkowe nawożenie czystymi mikroelementami. Zaleca się dzienne dozowanie nawozów w akwarium ponieważ taki sposób nawożenia zapobiega czasowym niedoborom oraz wspomaga pobieranie fosforu przez rośliny.

W celu zapobieżenia rozwojowi glonów i zoptymalizowania wzrostu roślin zaleca się podjęcie następujących działań:

-  ustawić właściwy poziom natężenia światła oraz proporcjonalnie do niego zapewnić nawożenie dwutlenkiem węgla,

- nawozić akwarium zawierającym żelazo zestawem mikroelementów (najlepiej zawierającym magnez) codziennie. Szczególnie należy mieć na uwagę poziom dostępnego żelaza w zbiorniku.

- co tydzień należy mierzyć poziom azotanów w wodzie. Jeżeli poziom azotanów przekroczy 2ppm należy dodawać do zbiornika K2SO4 (siarczan potasu) codziennie do czasu obniżenia poziomu azotanów w wodzie (jeżeli poziom azotanów nie ulega obniżeniu oznacza to, że inne czynniki poza potasem limitują wzrost roślin np. żelazo albo bor czy światło lub dwutlenek węgla). Jeżeli dodanie jakiegoś czynnika do akwarium powoduje obniżenie poziomu azotanów w wodzie oznacza to ,że jest to czynnik, który limituje wzrost roślin.

- po osiągnięciu niskiego poziomu azotanów (mamy pewność, że wszystkie czynniki w akwarium są na właściwym poziomie) należy dodawać KNO3 (azotan potasu) do czasu osiągnięcia poziomu azotanów na poziomie 3-5 ppm (tłumacz nie stosuje tego zalecenia).

Po ustalenia poziomu nawożenia mikroelementami, K2SO4 i KNO3 w naszym akwarium pozostaje nam tylko codzienne nawożenie roślin. Nie zaleca się używania nawozów w proszku ponieważ mają one tendencję do wytrącani się.

    Powyżej opisane czynności zapewniają, że w akwarium zawsze będzie niewielki nadmiar azotu w wodzie. Przy nadmiarze azotu w wodzie niektóre rośliny mogą nie kwitnąć. Zachodzi możliwość, iż niektóre mikroelementy zgromadzą się tkankach roślin w ilości toksycznej dla nich. Aby tego uniknąć należy regularnie zmieniać wodę w akwarium - nie mniej niż 25% co dwa tygodnie. 

2. Uprawiać szybko rosnące gatunki roślin, które pobierają duże ilości nawozów z kolumny wody czyniąc fosfor niedostępnym dla galonów np.  paprocie wodne czy gatunki z rodzaju hygrophila.

3. Wzbogacanie podłoża jest najlepszą metodą aby odciąć glonom dostęp do fosforu. Należy upewnić się aby nawozy dostarczane bezpośrednio do podłoża nie przesiąkały do kolumny wody. W tym celu powinno się zminimalizować cyrkulacje wody w podłożu ale nie zlikwidować całkowicie. Unikać należy częstego odmulania dna.

4. Pewna populacja glonów w akwarium zawsze będzie się utrzymywała ponieważ nie można ich całkowicie odciąć od fosforu. Możemy kontrolować tą populację poprzez utrzymywanie w akwarium glonojadów czy krewetek amano.

5. Nie należy stosować buforów fosforowych do kontroli pH w wodzie ponieważ może to doprowadzić do podniesienia poziomu fosforu do poziomu ponad 100ppm.

6. Powinno się unikać stosowania preparatów chemicznych do kontroli poziomu populacji glonów w akwarium. Uszkadzają one roślin oraz szkodzą rybom i bakteriom zasiedlającym filtr biologiczny.

Pozostałe zalecenia

Woda z kranu nie jest dobrym źródłem do uzupełniania niedoboru mikroelementów ponieważ nie zawiera ich ona w wystarczającej ilości.

Uzdatniacze wody wiążą metale ciężkie, w tym żelazo, czyniąc je niedostępnym dla roślin.

Węgiel aktywny również absorbuje niektóre mikroelementy. Przy dobrym wzroście roślin, nie ma konieczności jego stosowania.

Przed zastosowanie danego nawozu należy upewnić się co do jego składu. Przy braku takiej informacji nie możemy być pewni efektu jego działania.

Na podstawie publikacji Paul L. Sears oraz Kevin C. Conlin by Fisherfisher