Projektowanie podwodnych ogrodów - część 1.

Podstawowe zasady

    Kiedy czytamy o kompozycji w podręcznikach napotykamy  na dużą ilość trudnych do zrozumienia geometrycznych figur oraz wartości, które odstraszają przeciętnego czytelnika. Jednakże zasady tworzenia kompozycji nie są aż tak trudne do zrozumienia. Wszędzie otaczają nas starannie zaprojektowane kompozycje, od opakowań papierosów przez pocztówki do okładek magazynów a wszystkie one mają na celu przyciągnąć naszą uwagę. W celu osiągnięcia takiego efektu większość polega na zasadzie mocnych punktów nazywanej w języku angielskim "golden section" czyli złotym podziałem. Dla przykładu większość ludzi umieszczając kamień w 120cm zbiorniku nie umieści go na środku. Raczej postawią go gdzieś w prawej lub lewej części akwarium co paradoksalnie tworzy zrównoważony układ, bardziej przyciągający naszą uwagę.  Mocnymi punktami w akwarium, których zasada tworzenia jest znana od starożytności, są punkty utworzone zgodnie ze stosunkiem 1:1.618 według rysunku poniżej

     Ludzie, którzy zajmują projektowaniem na co dzień intuicyjnie stosują zasadę mocnych punktów. Jak widać podział ten polega na stworzeniu  z dna akwarium dziewięciu małych, równych prostokątów przy pomocy czterech przecinających dno linii. Punkty, w których te linie się przecinają to właśnie "mocne punkty akwarium". Złoty podział jest podstawą budowania całych, nawet najbardziej złożonych kompozycji w akwarium. Wspomniane linie i punkty wyznaczają te miejsca, w których powinny znaleźć się elementy wystroju akwarium najistotniejsze dla naszego zbiornika.

    Oczywiście można odstępować od zasady mocnych punktów utworzonych  zgodnie ze stosunkiem 1:1.618 i stosować własne proporcje np. Amerykanie mają w zwyczaju umiejscawiać mocny punkt w optycznym centrum kompozycji.

Znaczenie przestrzeni

    W malarstwie, architekturze, fotografii oraz w pozostałych dziedzinach sztuki operowanie przestrzenią ma pierwszorzędne znaczenie. Kreowanie przestrzeni w ograniczonej przestrzeni akwarium nie jest zadaniem łatwym. Matka natura tworząc swoje kompozycje ma zazwyczaj do dyspozycji wielkie przestrzenie w związku z czym łatwiej jej wywrzeć efekt spokoju, nostalgii oraz wzbudzić respekt w człowieku. Przystępując do urządzania akwarium mamy do dyspozycji niewielką przestrzeń a co więcej sami tworzymy warunki życia w naszym zbiorniku.

Kompozycja oparta na bazie trójkąta

     Wszystkie typy trójkątów tj. równoboczny, równoramienny czy trójkąty nieregularne mogą stanowić bazę to stworzenia własnego układu roślin w akwarium. Trójkątny kształt może służyć to tworzenia układów z roślin, korzeni, kamieni jak również formowania podłoża w akwarium. Planując naszą kompozycję należy pamiętać aby rozważ jak będzie ona widziana z różnych stron. Kiedy już uzmysłowimy sobie ten fakt łatwo zrozumieć, że akwarium może również być dziełem sztuki. Podstawowy układ oparty na trójkącie łatwo uzyskać poprzez podzielenia dna akwarium przekątną. W ten sposób powstają dwa trójkąty. Dno akwarium kształtujemy w ten sposób, aby wznosiło się równomiernie od frontu zbiornika do jego tyłu. Następnie sadzimy rośliny rozmieszczając je według wielkości wzdłuż  przekątnej akwarium i krótszego boku zbiornika (rysunek obok).

    W praktyce bardzo często nieświadomie stosujemy w naszych zbiornikach kompozycje bazujące na bazie trójkąta. Jeżeli popatrzymy na dno pustego zbiornika przed aranżacją jego wnętrza trudno nam określić od razu układ roślin w akwarium. Po włożeniu do zbiornika korzeni i kamieni powstają wydzielone sekcje w zbiorniku, przeważnie w kształcie zbliżonym do trójkąta. Łatwiej jest tworzyć kompozycje roślinne dla poszczególnych sekcji niż od razu dla całego akwarium. W ten sposób postąpił autor przed założeniem akwarium.

Kompozycja wyspy

    Kompozycję wyspy tworzy się poprzez umieszczenie w centralnej części zbiornika korzeni, skał oraz wysokich roślin zostawiając wolną przestrzeń dookoła układu.  Układ ten wydaje się być prostym rozwiązaniem lecz w rzeczywistości wymaga dużego wyczucia ze strony akwarysty. Lepszą równowagą osiąga się umieszczając korzenie i skały odrobinę poza środkiem zbiornika. Kompozycja ta prezentuje się najlepiej w wysokich zbiornikach.

    Jest to popularna kompozycja w naszych akwariach. Często można spotkać akwarium, w którym  na środku znajduje się żabienica amazońska, której rozeta liczy sobie ze sto liści. Oczywiście kompozycje można łączyć. Zostawiając wokoło jednej okazałej rośliny wolną przestrzeń uzyskujemy efekt wyspy. W jednym akwarium można stworzyć kilka wysp. Ważny jest efekt końcowy naszych poczynań. Autor użył w układzie swojego zbiornika tej kompozycji, jako wyspę stosując żabienicę.

Kompozycja U-kształtna

        Kompozycja U-kształtna jest przeciwstawieństwem idei wyspy. W centralnej części zbiornika znajduje się pusta przestrzeń natomiast natomiast korzenie, kamienie i wysokie rośliny są umieszczone na bokach. Pusta przestrzeń w środku akwarium przybiera trójkątny kształt. Boki trójkąta nie powinny mieć tej samej długości lecz ich stosunek powinien wynosić 2:1, 3:1 lub np. 1:1.618. Taki układ dobrze prezentuje się w długich akwariach. Jest to jedna z prostszych kompozycji

Użycie korzeni

 Każdy korzeń posiada unikalne kształty. Nie ma reguły określającej, które kształty najlepiej się komponują. Niemniej jednak najważniejszym aspektem, który należy rozważyć jest wielkość korzenia. Powinniśmy rozważyć użycie  mniejszego korzenia niż przychodzi nam na myśl za pierwszym razem. Zbyt duży kawałek drewna wypełnia całą przestrzeń w akwarium i burzy harmonię kompozycji. Poza tym duży korzeń utrudnia manipulowanie w akwarium. Planując użycie korzeni w zasadzie mamy trzy sposoby podejścia do tego zagadnienia. Po pierwsze możemy poszukać korzenia, który będzie odpowiadał naszemu poczuciu piękna. Następnie umieścić go w akwarium i próbować zbudować właściwą dla niego kompozycję. Tak przeważnie postępują adepci tej trudnej sztuki.

Możemy również najpierw wybrać właściwą kompozycję i następnie próbować poszukać właściwego do niej korzenia. Rozwiązanie łączące dwa poprzednie sposoby polega na tym, że  najpierw szukamy właściwego korzenia. Następnie staramy się dobrać do niego właściwą kompozycję a dopiero na końcu przynosimy go do domu.

    Dodaje to dynamizmu naszej kompozycji. Możemy również podkreślić nasz korzeń poprzez pozostawienie za nim wolnej przestrzeni. W celu podkreślenia aspektu witalności w naszym zbiorniku możemy zaszczepić na korzeniu roślinki np. Microsorium pteropus.

    Kiedy zdecydujemy się użyć korzenia w kształcie starego pnia zwróćmy uwagę aby jego wygląd potęgował wrażenie stabilności i solidności. Wtedy dobry efekt uzyskuje się poprzez utworzenie dynamicznej kompozycji dookoła naszego "Pieńka".

    c.d.n.