Przycinanie i rozsadzanie roślin w akwarium - część 2.

Jeżeli żabienice rozrosną się za bardzo można je przycinać poprzez usuwanie najstarszych, zewnętrznych liści przy podstawie rozety. Nie można natomiast skracać długości liści, dlatego gatunki uprawiane w naszym akwarium powinny być dobrane do wielkości zbiornika. Innym rozwiązaniem jest usunięcie za dużego okazu żabienicy i zastąpienie go młodą rośliną. Czasami to co wygląda na jedną okazałą roślinę okazuje, się po bliższym przyjrzeniu się, być podzielonym na kilka roślin. Można wtedy podzielić taką grupę ostrym nożem na pojedyncze rośliny i w miejsce grupy posadzić jeden egzemplarz.

Rośliny tworzące rozety wykształciły wiele różnych strategii rozmnażania się. Wiele z nich wykształca odrosty korzeniowe, czyli nowe roślinki rozwijające się u podstawy z korzeni rośliny macierzystej. Aby uzyskać roślinę potomną należy wyjąć całą roślinę macierzystą z dna i rozdzielić ją z rośliną potomną za pomocą ostrego noża lub paznokci. Inne gatunki wytwarzają rozłogi, które można odcinać, i w ten sposób pozyskiwać nowe egzemplarze. Jest bardzo ważne aby nie pozwolić na  wytworzenia rozłogom zbyt gęstej obsady roślin. Rośliny zaczną się wtedy dusić się wzajemnie  i konkurować tak ze sobą jak i z innymi gatunkami roślin w akwarium. Dobrym przykładem jest Echinodorus tenellus (Żabienica delikatna), która musi być regularnie przycinana aby utrzymać ją w dobrej kondycji.

Jeszcze inne żabienice wytwarzają pędy kwiatostanowe. Jeśli pozwolimy tym pędom na wynurzenie się z wody często wykształca się kwiatostan. Jest to generatywny sposób rozmnażania, który stanowi podstawową strategią przetrwania gatunków w naturze. W akwarium ten sposób pozyskiwania roślin potomnych jest bardzo niepraktyczny. Na szczęście ten sam pęd kwiatowy, jeżeli nie pozwolimy mu się wynurzyć, jest w stanie wykształcić obok kwiatów rośliny potomne. Czasami zdarza się również, że młode rośliny wykształcają się na wynurzonych pędach kwiatowych. Niektóre gatunki żabienić wykształcają dużą ilość młodych roślin na jednym pędzie kwiatowym. Otrzymamy mniejszą ilość roślin potomnych ale większych i zdrowszych jeśli usuniemy z kwiatostanu nadmiar młodych roślin i zostawimy 5 - 6 egzemplarzy. Jak tylko potomne rośliny osiągną odpowiednią wielkość (5-6 listków) oraz wykształcą system korzeniowy należy je oderwać z pędu kwiatostanowego i posadzić w podłożu. Młode sadzonki łatwo mogą przegrać konkurencję o światło i składniki pokarmowe z dużymi okazami dlatego też należy im zapewnić odpowiednia przestrzeń życiową w akwarium.

Rośliny wytwarzające pędy płożące z rodzaju  Anubias czy Bolbitis rzadko wymagają przycinania jednakże od czasu do czasu należy usuwać im starsze i uszkodzone liście. Zwykle łatwo można to zrobić za pomocą ostrych nożyczek. Jeżeli grupa roślin stanie się za duża łatwo można podzielić płożące się pędy roślin i usunąć ich nadmiar. Pamiętać trzeba, aby każda w ten sposób uzyskana roślina posiadała co najmniej kilka liści. Rośliny z rodzaju Anubias łatwo jest zachęcić do rozgałęziania się wzdłuż pędu poprzez delikatne nacinanie powierzchni pędu za pomocą paznokci lub noża.

Microsorum pteropus (Mikrozorum uskrzydlone) wykształciło dwie odmienne strategie rozrodcze. Jedna z nich ma miejsce często w akwarium druga natomiast jest rzadko spotykana nawet w naturze. Na krawędzi liści roślina wytwarza rośliny potomne. Skoro tylko osiągną odpowiednią wielkość można jej potraktować tak samo jak młode żabienice. Często zdarza się, że w niesprzyjających warunkach microsorum wykształca dużą ilość bardzo małych roślin potomnych zanim zginie. Można to wykorzystać aby szybko namnożyć dużą ilość młodych roślin. Wystarczy urwać liść rośliny i pozwolić mu swobodnie unosić się w wodzie. Po niedługim czasie cały brzeg liścia pokryje się młodymi roślinkami, które w dobrych warunkach osiągną prawidłową wielkość.

Równomiernie rozmieszczone brązowe kropki na spodniej stronie liści microsorum nie są oznakiem choroby. Są to sporangia, które służą do rozmnażania płciowego. Po pęknięciu wysypują się z nich spory, które są przenoszone z wiatrem. Jest to incydentalnie spotykany sposób rozmnażania w akwarium.

Rośliny wykształcające kłącza i bulwy są trudniejsze w rozmnażaniu. Kłącze jest podziemną formą pędu. Z jego pączków wykształcić się mogą nowe roślinki. Niektóre lotosy wykształcają małe kłącza  blisko rośliny macierzystej. W dobrych warunkach, w dłuższym okresie czasu można dochować się od nich  roślin potomnych. Tak samo rozmnażają się niektóre gatunki z rodzaju Crinum.

Wiele gatunków z rodzaju  Aponogeton można rozmnażać w akwarium. Jeden gatunek, A. undulatus, wytwarza potomne rośliny na pędach kwiatostanowych tak jak czynią to żabienice. Zamiast bulwy, Aponogeton rigidifolius (Aponogeton kłączowy),  wytwarza kłącza, na których z biegiem czasu pojawiają się rośliny potomne. Natomiast większość aponogetonów nadaje się to rozmnażania generatywnego (płciowego). Kwitną one gęsto w akwariach z przykrywami nawet jeżeli istnieje tylko niewielka przestrzeń pomiędzy lustrem wody i szybami nakrywowymi. Większość z nich jest roślinami jednopiennymi (jednocześnie posiadają odrębne kwiaty jednopłciowe: słupkowe żeńskie i pręcikowe męskie).

Aby zapylić jednopienne gatunki aponogetonów należy za pomocą pędzelka lub palców poruszać  kwiatostan rośliny w ten sposób aby zapylić poszczególne kwiaty. Po pewnym czasie można zaobserwować rozwijające się owoce. Kwiatostan wygląda wtedy jak wąska, zielona kolba. Następnie pęd kwiatowy zaczyna gnić i nasiona opadają na dno i zaczynają kiełkować. Jeśli podłoże jest bogate w składniki pokarmowe i przy odpowiednim świetle rozwijają się szybko.

Jeżeli chcemy osiągnąć wysoką wydajność najlepiej jest przenieść nasiona do oddzielnego, małego zbiornika z dobrymi warunkami do wzrostu,  w momencie gdy pęd kwiatowy zaczyna gnić. Nasiona należy pozostawić w wodzie tak aby mogły swobodnie unosić się w toni wodnej. Po pewnym czasie opadną one same na dno. Zapylone kwiatostany w głównym akwarium można również umieścić w pończosze aż rozwiną się nasiona. Aby osiągnąć najlepsze rezultaty, utrzymujmy poziom wody w zbiorniku z młodymi roślinami na niskim poziomi dopóki rosną one dobrze. Następnie trzeba podnieść poziom wody tak, aby młode rośliny były zawsze zanurzone.

Na koniec należy pamiętać, że nawet w chłodnym klimacie  matka natura może pomóc nam przy rozmnażaniu roślin w letnim sezonie. Niektóre rośliny, które wolno się reprodukują w warunkach akwariowych, rozmnażają się w zawrotnym tempie jeśli wyniesiemy je na zewnątrz w wąskich pojemnikach, w których podłoże stanowi ziemia pokryta gruboziarnistym piaskiem. Rośliny akwariowe muszą być powoli aklimatyzowane do pełnego nasłonecznienia naturalnego. Muszą się zahartować tak jak sadzonki roślin lądowych. Dlatego najpierw umieszczamy pojemnik z roślinkami w zacienionym miejscu i stopniowo wystawiamy go na pełne słońce. Niektóre rośliny jak mikrozorum zawsze lepiej rosną w zacienionym miejscu. Jednak nawet zacienione miejsce na zewnątrz posiada przeważnie większe natężenie światła niż nasze akwarium.

Na podstawie publikacji Karel Randall by Fisherfisher