Przyczyny plag glonów - część 1.

    W poprzednik artykule przedstawiono mechanizm powstawania plag glonów w akwarium. Wynika z niego, że najlepszą metodą zapobiegania masowemu rozwojowi w akwarium  glonów jest stworzenie optymalnych warunków rozwoju dla roślin wyższych. Aby zlokalizować przyczyny pojawienia się glonów w swoim akwarium należy przeczytać cały artykuł i przeanalizować poszczególne przyczyny poprzez pryzmat warunków w sowim akwarium. Aby uprościć algorytm autor podzielił przyczyny na dwie grupy: nadmiar czynnika w akwarium oraz niedobór czynnika w akwarium.

Nadmiar czynnika w akwarium

    W naturalnych biotopach poziom azotanów w wodzie utrzymuje się na niskim poziome. W drodze ewolucji rośliny wodne przystosowały się do środowiska ubogiego w azot i nie potrafią wykorzystać nadwyżek azotu w wodzie tak dobrze jak glony. Rekomendowany poziom azotanów w akwarium roślinnym wynosi 3-10 mg/l. Powyżej 50 mg/l zaczyna się masowy rozwój glonów. Azot dodajemy do akwarium wraz z pokarmem dla ryb, masą roślinną i zwierzęcą. Azotany są końcowym produktem przemian tlenowych związków azotowych w wodzie. W naturze cykl ten przechodzi fazę beztlenową w wyniku, której powstaje wolny azot, który ulatnia się do atmosfery. Niestety w akwarium filtracja beztlenowa nie zachodzi. Rozwiązaniem jest założenie filtra denitryfikacyjnego. Opis takiego urządzenia zamieściłem w dziale DIY.

    W praktyce najczęstszą przyczyną nadmiaru azotanów jest za duża obsada zbiornika. Bardzo trudno jest miłośnikom podwodnego świata ograniczyć się w zakupie ryb do akwarium. W zdecydowanej większości akwariów ozdobnych mamy doczynienia z nadmiarem ryb w akwarium. Są różne metody obliczania maksymalnej obsady w akwarium np.  ilość litrów na cm ryby lub ilość litrów na gram masy ciała. Podaję się równiej minimalną ilość litrów dla poszczególnych ryb np. 50l na dorosłą paletkę. Najlepszym doradzą jest zdrowy rozsądek. Generalnie można powiedzieć, że im mniej ryb w akwarium roślinnym tym lepiej. Łatwo powiedzieć, ale trudniej wykonać. Pohamowanie chęci posiadania dużej liczby różnobarwnych ryb jest zadaniem przewyższającym możliwości wielu akwarystów. Dlatego zamiast cieszyć się podwodnym ogrodem ciągle będą zwalczać glony w akwarium. Należy pamiętać, że azot znajduje się również w resztkach po jedzeniu, odchodach ryb, szczątkach roślin, dlatego dbałość o czystość akwarium jest zasadniczym elementem profilaktyki w walce przeciwko glonom.

Do wspomnianej profilaktyki należy zaliczyć: regularne mycie gąbek filtrów mechanicznych, odmulanie dna, usuwanie szczątków roślin a co najważniejsze nie przekarmianie ryb oraz regularna podmiana wody. Wodę należy podmieniać w ilości, co najmniej 15%-50% na tydzień. Im mniej zwierząt w akwarium tym mniej wody można podmieniać. Oczywiście, aby wiedzieć dokładnie, jaki poziom azotanów jest w naszym akwarium należy mieć test na azotany. Jest to podstawowy test, jaki powinien posiadać każdy podwodny ogrodnik. Autor stosuje test Sery – dokładny, łatwy w użyciu i niedrogi. Nadmiar azotu w akwarium może pojawić się również w przypadku stosowania nawozów zawierających azot. Z tej właśnie przyczyny nawozy do akwarium nie posiadają azotu jak również nie posiadają fosforu.

    Ilość fosforu w akwarium jest powiązana z ilością azotanów. Fosfor podobnie jak azot dostaje się do akwarium wraz z pokarmem dla ryb, masą roślinną i zwierzęcą. Zasady profilaktyki są takie same jak przy azotanach. Natomiast wpływ fosforu na rozwój glonów jest trochę inny. Nawet dość znaczne przenawożenia azotem przy braku dostępu do fosforu nie powoduje masowego rozwoju glonów. Natomiast nawet nieznaczne przenawożenia fosforu ma znaczący wpływ na rozwój glonów w akwarium. Fosfor można usunąć z wody stosując żywice jonowymienne. Są również preparaty, które wytrącają fosfor z wody. Należy jednak pamiętać, że jest to tylko walka ze skutkami. Przyczyny nadmiaru fosforu są zawsze te same – nadmiar ryb, ślimaków czy innych zwierząt w akwarium, przekarmianie ryb. Poziom fosforu w akwarium nie powinien przekroczyć 10 mg/l. W akwarium autora wynosi 25mg/l gdyż oczywiście należałoby wyłowić kilka ryb z akwarium, co zresztą ma miejsce.

    Na akwarium nie powinno padać bezpośrednio światło słoneczne. Choć w naturze natężenie światła jest duże to w akwarium może prowadzić ono do rozwoju glonów, szczególnie zielonych. Niestety nasz zbiornik nie posiada takich warunków jak naturalne cieki wodne. Przy słabym oświetleniu sztucznym często stosuje się tanią metodę oświetlania zbiornika światłem dziennym w dużej ilości. Niestety nie jesteśmy w stanie kontrolować natężenia światłą słonecznego. Światło i dwutlenek węgla są podstawowymi składnikami potrzebnymi do fotosyntezy. Zbyt duża ilość światłą nie jest tak szybko wykorzystywana przez rośliny wyższe jak robią to glony. Poza tym przeważnie za dużą ilością światła nie podąża zwiększona podaż dwutlenku węgla. W takich warunkach rośliny wyższe przegrywają współzawodnictwo z glonami o dostęp o pokarm, ponieważ glony lepiej potrafią rozwijać się w takim środowisku.

    Odczyn wody ma zasadniczy wpływ na dostępność dwutlenku węgla w wodzie. W wodzie alkaicznej dwutlenek węgla występuje w postaci, w której jest on niedostępny lub słabo dostępny dla większości roślin pochodzących z tropików. Dlatego w akwarium z wodą zasadową rośliny głodują z powodu braku dostępu do dwutlenku węgla. Glony oczywiście radzą sobie znakomicie z tym problemem. Odczyn wody w akwarium powinien wynosić 6,5 – 7,0 pH. Jest to parametr, który należy badać najczęściej. Jest on powiązany z zawartością CO_2. Dwutlenek węgla zakwasza wodę co ma wpływ na podwyższenie się twardości węglanowej w akwarium. Zakwaszanie wody jest trudnym zagadnieniem. Najlepiej dolewać wodę z filtra osmotycznego pamiętając że CO₂  zakwasza wodę. Odradzam stosowanie chemii.

    Zjawisko to występuje raczej w mniejszych zbiornikach. Niekoniecznie jest ono związane z filtrem o zbyt dużej mocy. Często za duży ruch wody powoduje sposób w jaki woda powraca z filtra do akwarium. Jeżeli powrót wody stanowi rurka ustawiona równolegle do lustra wody to nawet słaby filtr będzie powodował duży ruch wody. Najlepiej jest rozłożyć siłę wypływającego strumienia wody poprzez zamontowanie zraszacza. Zraszacz należy ustawić tak aby woda spływała po tylniej ścianie zbiornika w kierunku dna. Zraszacz montujemy poniżej lustra wody. Powstały w ten sposób prąd wody od powierzchni wody do dna najmniej sprzyja rozwojowi glonów. Jeżeli przy wylocie filtra widzimy glony pędzelkowate to znak, że strumień wody jest za duży.

    Twardość wody określa ilość rozpuszczonego w wodzie magnezu i wapnia, które tworzą w wodzie sole. Oczywiście w wodzie występują również inne sole, całkowitą ilość soli rozpuszczonych w wodzie określa przewodność elektrolityczna wody. W naturalnych biotopach roślin tropikalnych ilość wapnia i magnezu w wodzie jest znikoma. W naszych kranach sytuacja jest odwrotna. W niektórych regionach twardość ogólna sięga 30 ⁰n. Twardość w zbiornikach roślinnych powinna kształtować się na poziomie 2-10 ⁰n. Niektóre rośliny jak np. strzałki nie lubią bardzo miękkiej wody. Jednak zdecydowana większość roślin wodnych preferuje wodę miękką i źle znosi dużą twardość wody. Glony są zdecydowanie bardziej tolerancyjnie i znakomicie rozwijają się w twardych wodach.