Wszystko o laterycie

Dyskusja na temat celowości zastosowania laterytu w akwarystyce przewija się na łamach różnych publikacji, czasopism i książek. Ostatnio temat ten stał się szczególnie popularny ze względu na wzrost zainteresowań w naszym kraju akwariami roślinnymi w zakresie zastosowań laterytu w uprawie roślin w akwarium.

Występowanie laterytu w środowisku naturalnym.

Lateryt jest skałą osadową barwy najczęściej ceglastoczerwonej, ale może być również biała, żółta lub brunatna, w zależności od rodzaju podłoża, na którym się wytworzył. Stanowi mieszaninę wodorotlenków żelaza i glinu. Może także zawierać bardzo małe ilości krzemionki, głównie w postaci ziaren kwarcu. Lateryt jest utworem twardym, nieprzepuszczalnym dla wody.
Pokrywy laterytu zajmują olbrzymie obszary w strefach tropikalnych Afryki, Azji, Australii, Ameryki Środkowej i Południowej, a grubość ich pokładów dochodzi do 50 m. Wyprawy naukowe akwarystów w rejony tropikalne zawsze odnotowują występowanie laterytu w pobliżu zbiorników wodnych. Podczas gdy lateryt jest traktowany przez rolników jako ziemia nieurodzajna w naturze ma on elementarne znaczenie. Wpływa on bezpośrednio na skład chemiczny wód a co za tym idzie kształtuje środowisko występowania roślin wodnych. W środowisku redukcyjnym, przy braku tlenu, dwuwartościowe żelazo uwalnia się z laterytu do wód gruntowych. Objawia się to czerwonawym zabarwieniem wód gruntowych w momencie wypłynięcia na powierzchnię ziemi. Przesiąkające przez powierzchnię ziemi wody gruntowe bogate w lateryt są naturalnym źródłem składników pokarmowych. Analizy tych wód wykazują wysokie stężenie składników pokarmowych niezbędnych do rozwoju roślin wodnych.

 

Flokulacja żelaza

Flokulacja czyli kłaczkowanie jest to łączenie się ziaren ciała stałego, zdyspergowanego (rozproszonego) w cieczy, w większe agregaty.

Żelazo jak i inne mikroelementy po przedostaniu się wraz z wodami gruntowymi do cieków wodnych częściowo podlegają procesowi utleniania. W ten sposób tworzą się pokłady humusu bogatego w żelazo, który unosi się w wodzie w postaci chmury. Następnie odkłada się on na dno cieków wodnych w tym na opadłe szczątki organiczne - przeważnie liście. Proces ten trwający od stuleci wzbogaca lokalne gleby w tlenek żelaza, który tworzy gigantyczny potencjał buforujący. Właśnie dzięki temu procesowi wiele wód tropikalny posiada charakterystyczny  czerwono-ceglasty kolor. Jeżeli wzruszylibyśmy taką glebę lub wyrwali z niej roślinę wtedy czerwono-ceglasta chmura bogata w żelazo natychmiast pojawi się w wodzie. W zależności od ilości kwasów humusowych oraz kwasów organicznych w wodzie duże ilości żelaza i innych mikroelementów uwalniają się ciągle do wód z gleb wzbogacanych przez lateryt.

Warunki panujące w akwarium.

Teraz należy porównać warunki jakie stwarza w akwarium żwirek kwarcowy z podłożem, w którym rosną rośliny wodne w naturalnym środowisku. Porównano skład gleb pobranych z naturalnych siedlisk roślin ze składem żwirku kwarcowego w akwarium. Wyniki mówią same za siebie. W naturalnych siedliskach roślin zawartość żelaza w podłożu waha się od 58 do 1366 mg/l. Natomiast w akwarium zawartość żelaza w żwirku wynosi prawie zero. Drugą rzeczą, na którą należy zwrócić uwagę, jest zawartość potasu. Potas jest makroelementem, którego niedobór często występuje w akwarium. Zawartość potasu w naturalnych siedliskach w podłożu jest 2-3 krotnie większa niż w dnie akwarium. Dlatego duże firmy akwarystyczne zalecają stosowanie dodatków bogatych w lateryt do podłoża.

Próbki podłoża z naturalnych siedlisk i z akwarium

Lateryt laterytowi nierówny.

Różnica pomiędzy różnymi odmianami laterytu jest ogromna. Nie każda czerwona tropikalna gleba zawiera lateryt i nie każda odmiana laterytu nadaje się do akwarium. Różnią się one między innymi stopniem utlenienia żelaza. Lateryt potrafi być tak skamieniały, ze korzenie roślin nie są w stanie pobrać z niego żelaza i innych mikroelementów. Dlatego to celów akwarystycznych nadaje się tylko lateryt o odpowiedniej twardości i granulacji. Kolejną bardzo ważna rzeczą jest stosunek zawartości żelaza do innych mikroelementów w tym manganu, cynku i miedzi jak również stosunek żelaza do makroelementów jak magnezu, wapnia czy potasu. Odczyn należy również brać pod uwagę. Ważne jest także aby pokłady, z których wydobywa się lateryt nie były wcześniej wykorzystywane rolniczo i nawożone azotem. Dlatego należy zwrócić szczególną uwagę na wiarygodność firmy, która sprzedaje lateryt do celów akwarystycznych. Najlepiej wybrać duże, renomowane firmy.

Lateryt w akwarium

Lateryt w akwarium pełni podobną rolę jak w naturalnych siedliskach roślin wodnych. Poprzez korzenie dostarcza on roślinom żelazo i pozostałe mikroelementy.

Od autora.

Stosowanie laterytu oprócz niewątpliwych zalet niesie z sobą kilka wad.  Warstwa żwiru nad laterytem powinna być dostatecznie gruba - minimum 4cm. Musimy również pamiętać, że podczas wyciągania roślin z podłoża lub innych manipulacji w dnie chmura laterytu dostanie się do wody. Ponieważ różnego rodzaju działanie w dnie akwarium prowadzi się znacznie częściej niż wydawać by się to mogło argument ten jest istotny. Niewątpliwie dodatek laterytu w dnie dobrze wpływa na rośliny akwariowe a szczególnie te ziemno-wodne. Można również stosować lateryt punktowo poprzez wciskanie kulek laterytu pod korzenie dużych roślin w akwarium. Lateryt może być jest jednym z elementów tworzących środowisko życia roślin wodnych. Zapewniając  właściwe odżywianie mineralne roślinom poprzez system korzeniowy jest narzędziem w walce z plagą glonów.

Na podstawie publikacji Kaspar Horst by Fisherfisher